Sık sorulan sorular

Joker: * çok karakter, ? tek karakter.
Harfler ayrı tutulur. Vate alfabesinde ç ê î ş û başlı başına harftir: kerdene (mastar) ile kerdêne (sürekli geçmiş) başka sözcüklerdir, arama bunları birlikte vermez. Yalnızca büyük-küçük harf ve alfabe dışı harfler (ı ö ü ğ â é) eşitlenir. Şapkalı harfleri de eşitlemek için “ê=e eşitle” kutusunu işaretleyin.
Düzenli ifade (regex): sorguyu /…/ arasına yazın — /ene$/ (mastar), /^nê/ (olumsuz), /.{3,}anê$/ (çoğul izafe). Bayraklar: i büyük-küçük harf ayrımsız, d diyakritik duyarsız (/kerd/d). Regexte ê î û ş ç harfleri olduğu gibi yazılır. Kalıp kılavuzu →

Etiket dizilerinde arama. Her köşeli parantez bir token'dır; boş [] herhangi bir token demektir. Alanlar: form, lemma, upos, xpos, feats, src. = eşittir, ~ içerir, ! olumsuzlar, | seçenek ayırır, /…/ düzenli ifadedir (regex).
Regex örnekleri: [form=/ene$/ upos=VERB] mastar çekimli fiiller, [feats=/Case=Obl/][upos=VERB] oblik ad + fiil.
Harfler ayrı tutulur: [form=kerdene] ile [form=kerdêne] başka sonuç verir — Vate alfabesinde ç ê î ş û ayrı harftir. Şapkalı harfleri eşitlemek için regexin d bayrağı: [form=/kerdene/d].
İçinde ] geçen regexi çift tırnağa alın: [form="/[iî]ş$/"]. Kalıp kılavuzu →

Söz dizimi: /gövde/bayrak · ^ söz başı, $ söz sonu, . herhangi bir harf, .{3,} en az üç harf, [iî] seçenek, (a|b) küme, (?:…) gruplama, \1 yineleme. Bayraklar: i büyük-küçük harf ayrımsız, d diyakritik duyarsız.

77 kalıp. Her kalıp bir düzenli ifadedir (regex) ve doğrudan arama kutusuna yazılabilir. Kalıplar derlem üzerinde ölçülerek seçildi: aşağıdaki token sayıları ve örnekler, derlemin etiketli son hâlinden gelir. İsabet sütunu, kalıbın önerdiği sözcük türünün eşleşen bütün token'lardaki payıdır: %95 üstü kalıp tek başına güvenle kullanılabilir, %60 altı kalıp mutlaka tür süzgeciyle birlikte kullanılmalıdır. Düşük isabet her zaman kalıbın kusuru değildir — bazı ekler gerçekten sesteştir (-a izafe / -a dişil ortaç), bazılarında ise suçlu etiketlemedir (yasaklama me- kalıbı).

Önce biçim–sözlük hâli çiftlerinden ek envanteri çıkarıldı (hangi ek kaç tipte ve kaç tokenda geçiyor), sonra her aday kalıp derlemde ölçüldü ve baskın sözcük türü oranına bakıldı. Yalnızca ayırt ediciliği yeterli olan ve dilbilgisel bir birime karşılık gelen kalıplar bırakıldı; kısa sözcüklerde yanlış eşleşmeyi önlemek için gövde uzunluğu sınırları (.{3,}) eklendi.

Baskın tür oranı düşük kalıplar (ör. ön-fiiller) sözcük türü süzgeciyle birlikte kullanılmak üzere bırakıldı. Bir kalıbın beklenmedik bir türde yoğunlaşması genellikle etiketleme hatasına işaret eder; bu yüzden kalıp araması aynı zamanda bir denetim aracıdır.

Milyonda sıklık (pmw) tüm derlem toplamı üzerinden hesaplanır. Filtre alanı joker (ker*) ve düzenli ifade (/[iî]ş$/) kabul eder; böylece bir ekin bütün biçimlerini sıklık sırasıyla listeleyebilirsiniz.
ç ê î ş û ayrı harf sayılır: kerdene ile kerdêne ayrı satırlardır.

Çekirdek alanı joker (kerd*) ve düzenli ifade (/ene$/) kabul eder: bir ekin bütün biçimlerini tek çekirdek sayıp eş dizimlerini birlikte ölçebilirsiniz. ç ê î ş û ayrı harf sayılır.

Derlemdeki metinler yayınevi ve yazarların izniyle kullanılmaktadır. İzin, metinlerin üçüncü kişilerce okunmaması ve indirilmemesi şartına bağlıdır: arama sonuçları sınırlı bağlamla (±10 token) gösterilir, tam metin görünümü ve metin indirme kapalıdır. Frekans ve kolokasyon gibi sayısal çıktılar serbestçe kullanılabilir.

Metinler yayınevinin izniyle derleme alınmıştır; izin, metinlerin üçüncü kişilerce okunup indirilmemesi şartına bağlıdır. Bu nedenle tam metin görünümü yalnızca etiketleme ekibine (editör, gözden geçiren, yönetici) açıktır. Derlemin tamamı konkordans, frekans ve kolokasyon araçlarıyla herkese açıktır.

Derlem otomatik çözümlenmiştir (gümüş standart). Token'ların %0.2'i henüz sözlükte karşılık bulamamıştır ve insan denetimi beklemektedir.

Katkı vermek isterseniz kayıt olun; yönetici size katkıcı rolü tanımladığında panelden düzeltme önerebilirsiniz.

Bu sayfa iki şeyi ayrı ayrı gösterir: çalışan kaynağın sürümü ve veritabanının durumu. Bir güncellemeden sonra ikisi birden beklenen değere geldiyse güncelleme yüklenmiş demektir. Yalnızca biri eskiyse: kaynak eskiyse guncelle.bat zip'i açamamış, veritabanı eskiyse göç ya da sayım betikleri çalışmamıştır.

Sıra

1. Soldaki listeden bir token seç. 2) Cümleyi oku. 3) Öneriler bölümünde bir aday doğruysa “uygula”ya bas — lemma, tür ve özellikleri birlikte yazar. 4) Değilse alanları elle doldur. 5) Doğru olduğuna karar verdiysen “MANUAL / 1.0 işaretle”. 6) Aynı yazılan tokenlara da geçerliyse yayma kapsamını seç.

Bölümler

Bağlam → kararı verdiğin yer. Karar desteği → üç kaynağın önerisi. Kimlik → biçim ve lemma. Sözcük türü → UPOS. Dilbilgisi → özellikler (FEATS). Anlam → gloss. Künye → kaynak, güven, onay. Toplu işlem → yayma. Her bölümün köşesindeki ? o bölümün ne işe yaradığını ve nerede yanlış yapıldığını anlatır.

Neyi onaylamalı

MANUAL işareti kalıcıdır: o token bir daha hiçbir modelle, toplu düzeltmeyle ya da yaymayla değişmez. Emin olmadığın token'ı onaylamak yerine olduğu gibi bırak — yanlış onay, doğruluk ölçümünü ve modeli birlikte bozar.

Nereden başlamalı

Hazır süzgeçler en çok getirisi olan yerleri açar: “çözümlenmemiş” hiç etiketi olmayanlar, “düşük güvenli model etiketleri” modelin kendinden emin olmadıkları, “otomatik yayılanlar” doğrulanmayı bekleyenler. Morfolojik kalıpla süzmek de bir yol: bir ekin bütün biçimlerini birlikte gözden geçirebilirsin.

Ne işe yarar

Sözcük türü bağlamdan okunur, sözcüğün kendisinden değil. Aynı yazım cümleye göre başka tür alabilir: “newe” tek başına ad (yenilik), izafeli bir addan sonra sıfat (çîyêko newe).

Nasıl kullanılır

Cümledeki herhangi bir token'a tıklayarak ona geçebilirsiniz; soldaki ‹ › düğmeleri sırayla gezdirir. Soluk renkli olanlar henüz çözümlenmemiş (X) tokenlardır.

Dikkat

Cümlenin tamamını okumadan tür kararı vermeyin; özellikle kopula (o, a, yo, ya) ve edat kaynaşmaları ancak bağlamda ayırt edilir.

Ne işe yarar

Üç bağımsız kaynağın bu biçim için ne dediğini yan yana gösterir: derlemin kendisinde bu biçim nasıl etiketlenmiş, Vate sözlüğü ne diyor, ek çözümlemesi ne buluyor. Bir öneriyi uygulamak lemma + tür + özellikleri birlikte yazar.

Puan ne demek

Derlem kanıtı 0,95 · sözlükte birebir eşleşme 0,85 · ek çözümlemesi 0,70 · sözlükte yalnızca harf farkıyla eşleşme 0,60. Birden çok kaynak aynı şeyi söylüyorsa puan biraz yükselir; ölçünlü olmayan yazımlar düşer.

Dikkat

“sözlük (harf farkı)” etiketli öneri, sözlükte tam bu yazımın bulunmadığını söyler — kerdêne sorulduğunda kerdene maddesinin gelmesi gibi. Bunlar şapkalı harf farkıdır ve gerçekten başka sözcük olabilir.

Ne işe yarar

Biçim, metinde ne yazıyorsa odur — derlemin kaynağıdır. Sözlük hâli (lemma) ise bütün çekimleri tek kaleme toplayan biçimdir: arama, frekans ve sözlük çalışması buna dayanır.

Lemma nasıl yazılır

Fiilde mastar: kerdêne → kerdene. Adda yalın tekil: serranê → serre. Eylem adında kendisi: kerdişî → kerdiş. Özel adda büyük harf ve yalın gövde: Dêrsimî → Dêrsim. Zarf ve edat kendisi olarak kalır.

Dikkat

Biçim alanına yalnızca tokenlaştırma hatasında dokunun — metni değiştirmek derlemi değiştirir. Lemma yazarken şapkalı harfleri koruyun: ç ê î ş û Vate alfabesinde ayrı harftir, kerdene ile kerdêne başka sözcüklerdir.

Ne işe yarar

Bütün ölçümlerin omurgası: arama, frekans listeleri, kolokasyon, kalıp araması ve modelin eğitimi sözcük türüne bakar. Yanlış tür, bu katmanların hepsini birlikte bozar.

Nasıl karar verilir

Sözcüğün sözlükteki olası türlerine değil, bu cümledeki işlevine bakılır. Kutunun altında seçtiğiniz türün kısa tanımı ve örneği görünür.

Zor ayrımlar

NOUN / PROPN: yer ve kişi adı PROPN (Dêrsim, Ehmed), cins ad NOUN (dewe). · ADJ / NOUN: izafeli addan sonra gelen nitelik ADJ (çîyêko newe), tek başına kullanılan aynı sözcük NOUN. · VERB / AUX: kopula ve yardımcı (o, a, yo, ya, bî, est) AUX. · DET / PRON: ardından ad geliyorsa DET (na dewe), adın yerine geçiyorsa PRON (na). · PART yalnızca işlev sözcükleri içindir (ne, ha, wa); emin değilseniz PART seçmeyin.

Ayrıntılı tür (XPOS)

Eski çözümleme hattından kalma, dile özgü etiket. Sözcük türüyle çeliştiği için yeni derlemde boş bırakıldı ve dışa aktarımda yazılmıyor. Elle doldurmanız beklenmiyor.

Ne işe yarar

Zazakinin ayırt edici yapıları burada kayda geçer: dilbilgisel cinsiyet, izafe, oblik durum, ergatif geçmiş, kişi-zaman çekimi. Kalıp aramasının FEATS kalıpları (Case=Obl, Ezafe=Yes, Voice=Erg) bu alanı tarar.

Nasıl doldurulur

Yalnızca seçtiğiniz sözcük türüne tanımlı özellikler gösterilir. Her değerin yanında Türkçe karşılığı ve derlemden bir örnek vardır. Örnek: keyeyî → Case=Obl, Gender=Masc, Number=Sing. kitabê lajekî öbeğinde ilk sözcük Ezafe=Yes taşır.

Dikkat

Metinden okunamayan özelliği tahminle doldurmayın — boş bırakmak yanlış doldurmaktan iyidir, çünkü yanlış özellik hem ölçümü hem modeli bozar. Türe tanımlı olmayan ama zaten var olan özellikler korunur; ham özellik dizesi alanı yalnızca ileri düzey düzeltme içindir.

Ne işe yarar

Gloss, derlemin sözlük ve Leipzig IGT (satır arası çeviri) çalışmalarına açılan yüzü; dışa aktarımda MISC alanında taşınır.

Nasıl yazılır

Sözlük anlamı yazılır, çekim değil: kerdî için “yapmak”, “yaptı” değil. Birden çok karşılık virgülle ayrılır (sonek, takı). Türkçe alan zorunlu, İngilizce alan isteğe bağlıdır.

Dikkat

Noktalama, sayı ve özel adlara gloss yazmaya gerek yok. Toplu gloss yalnız sözlükte karşılığı bulunan sözcüklere yazılır, öbürleri boş kalır; elle yazdığınız gloss hiçbir toplu işlemle değişmez.

Ne işe yarar

Hangi etiketin nereden geldiğini kaydeder. Hatanın kaynağını bulmak, katman katman doğruluk ölçmek ve toplu işlemleri geri almak buna dayanır — bu bilgi dışa aktarımda da taşınır (MISC: Src, Conf).

Katmanlar

RULE kural tabanlı hat · MODEL eğitilmiş etiketleyici · CLAUDE elle verilmiş tür kararları · EKKURAL ek tabanlı düzeltme kuralı · PARADIGM paradigma eşleşmesi · AUTO panelden yayma (doğrulanmamış) · MANUAL insan onayı.

Nasıl kullanılır

Bir token'ı gözden geçirip doğru olduğuna karar verdiyseniz “MANUAL / 1.0 işaretle” düğmesine basın: o etiket bundan sonra hiçbir toplu işlemle, hiçbir modelle, hiçbir yaymayla değişmez. Kaynak ve güven alanlarını elle değiştirmeye genellikle gerek yoktur.

Dikkat

MANUAL işareti bir taahhüttür: altın küme ve doğruluk ölçümleri bu etiketlere güvenir. Emin olmadığınız bir token'ı onaylamak yerine olduğu gibi bırakın.

Ne işe yarar

Verdiğiniz etiketi aynı yazılan öbür tokenlara da uygular. Milyonlarca token'ı tek tek gezmek yerine, bir biçimi bir kez karara bağlayıp derlemin tamamına yaymanızı sağlar.

Kapsam nasıl seçilir

“çözümlenmemiş” en güvenli: yalnızca X etiketli tokenlara dokunur. “zayıf katmanlar” makine etiketlerinden güveni eşiğin altında olanları da alır. “elle onaylanmamış hepsi” en geniş — o biçimin bütün makine etiketlerini sizin kararınızla değiştirir. Düğmelerin üstündeki sayı kaç token'a dokunulacağını önceden söyler.

Güvenlik

Hiçbir kapsam elle onaylanmış (MANUAL) etiketlere, elle verilmiş tür kararlarına (CLAUDE, EKKURAL) ve üzerinde uygulanmış düzeltme bulunan tokenlara dokunmaz. Yazılanlar AUTO / 0,6 ile işaretlenir, yani doğrulanmış sayılmaz; “Otomatik etiketler” sayfasından tek kalemde geri alınır ve her token eski etiketine döner.

Dikkat

Biçim birden çok okuma alabiliyorsa yayma kapalı başlar — serre (yıl) / serre (baş) gibi; kutuyu bilerek işaretlemezseniz sunucu da yaymayı reddeder. Büyük-küçük harf farkına yayma ayrı bir kutudur ve özel ad ile kısaltmalarda kapalı tutulmalıdır.